Dijital okuryazarlık becerilerinden yapay zeka okuryazarlığına doğru geçiş yaptığımız günleri deneyimlemeye başladık. Öyle ki bir önceki gayemiz dijital okuryazar olma yolunda, internette bilgiye ulaşırken, bilginin kaynağını irdeleme, eleştirel düşünme ve erişilen kaynaklar arasında karşılaştırma yaparak en doğru bilgiye ulaşma  iken  şu an bunun bir adım ötesine geçerek en doğru bilgiye yazdığımız promptlarla yapay zeka uygulamaları ile ulaşma düşüncesi içindeyiz.

Bilgiye ulaşma düşüncemiz çok insani bir talep olsa da insanlık tarihinde iz bırakmış her değerli bilginin ortaya çıkış hikayesinin yoğun zihinsel süreç ve emek içerdiği kaçınılmaz bir gerçektir. Bilgiye zahmetsiz bir şekilde hızlı ve kolay yoldan ulaşma düşüncesi teknolojinin bizlere sunduğu değerli bir imkan olsa da bu durum ulaşılan bilginin sorgulanamaz olduğu sonucunu doğurmaz. Nitekim yapay zeka uygulamaları üzerinden erişilmeye çalışılan bilgilerin de her zaman tutarlı ve nesnel olduğunu söylemek güç. Literatürde ''yapay zeka halüsinasyonu'' adlı bir kavram geçmektedir. İlgili kavrama göre yapay zeka doğru olduğunu düşündüğü bir takım yanlış bilgileri doğruymuş gibi araştırma yapan kullanıcılara servis ediyor. Bu durum araştırma yapan kişinin yanılmasına ve yanlış bilgi ile karşılaşmasına sebep oluyor. Öyleyse yapay zeka uygulamalarının tüm çıktılarını koşulsuz şartsız kabul etmemek gerekiyor.

Eski dönemlerde değerli bilginin ortaya çıkış hikayesinin yoğun zihinsel süreç ve çaba olduğu ile ilgili bir ifade kullanmıştım. Günümüzde var olanı ortaya çıkarmanın bu kadar zahmetli olmayacağını düşünecek olsak da yapay zeka uygulamalarının çıktılarını sorgulama, eleştirel düşünme ve bilginin kaynağını tespit etme noktasında çeşitli süreçlerden geçirmek gerekiyor. Bu süreçler göz ardı edildiğinde bilgiye erişimin hızlı, kolay ve zahmetsiz olma gerçeği aynı oranda bilgi kirliliğini de tetikleyebilir.

21. yüzyıl becerilerinden olan eleştirel düşünmenin çağımızın göz kamaştırıcı bir becerisi olduğunu düşünüyorum. Nitekim çocuklara kazandırılacak bu becerinin çocuklara yeni ufuklar ve farklı bakış açıları kazandıracağı kaçınılmaz olacaktır. Öyle ki sadece dijital ortamda yapılan araştırmalar değil, izlenen, dinlenen, okunan her içeriğin bu bakış açısıyla değerlendirilmesi doğru bilgiye ulaşmada en önemli yol olacaktır.

O halde hayatımızı kolaylaştıran yapay zeka uygulamalarını kullanırken çocuklara öğretilecek en önemli değerin düşünme ve irdeleme becerisini terk etmeden araştırma yapmaları olmalıdır. Olmaması gerekenin ise bazı yetişkinlerin yaptığı gibi uygulamalara benden daha iyi sen düşünürsün beklentisi ile yaklaşmak ve uygulamaları parmak şıklatırcasına kullanarak verim almayı düşünmek olabilir.

Çocukların birer yapay zeka okuryazarı olma yolunda gelişim göstermesi için bu becerilerin desteklenmesi ve pratikte hayata geçirilmesi önem arz etmektedir.